Vrijwel niks in de geboortezorg is zwartwit. Een grijs gebied biedt ruimte aan zwangeren om eigen invulling te geven aan zwangerschap en geboorte. Zorgverleners voelen die bewegingsruimte zelf mogelijk minder, omdat regionale afspraken, richtlijnen en protocollen door de verschillende beroepsgroepen in de geboortezorg samen zijn afgestemd en afwijkende werkwijzen eerder niet dan wel op gejuich kunnen rekenen. In counseling naar cliënten/patiënten zijn er wel opties (we horen graag uit de praktijk andere mooie voorbeelden, dus mail ons vooral):
- Spreek liever over een uitgerekende periode in plaats van een uitgerekende datum. Hierdoor ligt er wat minder druk op die ene dag. Geef ook mee aan de zwangere dat ze niet verplicht is haar omgeving te vertellen over de uitgerekende datum, zo voorkom je stressverhogende appjes en telefoontjes rondom de uitgerekende datum.
- Counsel eerlijk en neutraal; een zwangere mag elke echo en onderzoek weigeren, aan zorgverleners de taak haar zo volledig mogelijk te informeren zodat zij haar eigen weloverwogen keuzes kan maken. Een zwangere kan kiezen voor een (gedeeltelijk) ongeassisteerde zwangerschap (zonder controles, prenatale testen en onderzoeken) en een ongeassisteerde bevalling (lees meer in het artikel over ongeassisteerde bevalling).
- Taal doet ertoe; de woorden die we gebruiken, hebben invloed. Heb je het vanaf week 37 over ‘afwachten’, dan kan elke dag zo maar als een máánd voelen. Benadruk de (relatieve) rust en zoek samen met de zwangere naar manieren van ontspanning.
- Ook de timing van wat we zeggen is van belang. Al in week 38 over ‘wat als-scenario’s’ beginnen en afspraken willen maken (bijvoorbeeld een consult bij de gynaecoloog inplannen om te praten over een mogelijke inleiding), creëert vaak onnodige onrust. Tegelijkertijd wil je zwangeren ook niet ineens overvallen met een ‘zo je bent nu 40 weken zwanger, tijd voor actie!’-praatje. De kunst is om al op verschillende momenten in de zwangerschap gedoseerd informatie te geven over het beleid en de onderbouwing ervan. Op die manier is er tijd om informatie te verwerken, af te wegen, nog vragen te stellen en (als de situatie actueel wordt) geïnformeerd eigen keuzes te maken. Reik zwangeren hier ook praktische handvatten voor aan, bijvoorbeeld de BRAINS-methode.
- Er zijn tussenstations: niemand die verplicht is in Den Helder in te stappen en pas in Maastricht de trein te verlaten. Elke stap in het proces is een nieuw keuzemoment. Een ja voor strippen is nog geen ja voor een ballonkatheter en consent voor het breken van de vliezen is nog geen toestemming voor het starten met weeënopwekkers.
- Elk keuzeproces (en de risicoafweging die daarin plaatsvindt) is heel persoonlijk; wat voor de een super belangrijk is, is voor de ander en detail – en andersom. Onder meer iemands levensvisie of religie, omgevingsfactoren, karakter en eerdere ervaringen zijn hierop van invloed.
In het artikel Keuzes maken lees je meer over het keuzeproces.
