4.4 Waarom wordt in Nederland gescreend op basis van risicofactoren?

De twee vormen van screening zijn moeilijk te vergelijken, omdat de landen waarin universele screening wordt toegepast, verloskunde anders benaderd wordt en er überhaupt meer medische interventies worden toegepast (Wickham, 2019). Deze medische interventies kunnen de uitkomsten ook beïnvloeden: denk bijvoorbeeld aan landen waar meer primaire sectio’s plaatsvinden. Bij een primaire sectio (specifiek bij staande vliezen) is de kans op overdracht van GBS naar de baby heel klein.

In Nederland wordt op bijna alle punten de NICE-richtlijn gevolgd, die adviseert om te screenen op basis van risicofactoren en geen universele screening toe te passen. Dit is om de volgende redenen:

Hoge mate van overbehandeling

Of antibioticaprofylaxe effectief is, wordt verder uitgewerkt in paragraaf 5. Met de cijfers die de richtlijnen aanhouden, is de NNT bij screening op basis van risicofactoren 440. Dat betekent dat om EOGBS bij 1 baby te voorkomen, er 440 zwangeren antibioticaprofylaxe moeten krijgen. Het NNT is 3000 voor het voorkomen van overlijden van de baby of ernstige handicap, wat betekent dat 3000 vrouwen tijdens de baring antibioticaprofylaxe moeten ontvangen om 1 sterfte of ernstige handicap bij een baby te voorkomen.

Bij universele screening liggen de NNT’s hoger: voor het voorkomen van 1 baby met EOGBS wordt het NNT op 1000 geschat en voor het voorkomen van sterfte of ernstige handicap bij 1 baby wordt het NNT 7500 geschat (Stephens et al., 2023). Het onderzoek van Ohlsson & Shah (2014) dat in paragraaf 5 wordt besproken spreekt van een NNT van 25 om 1 baby met EOGBS te voorkomen.

Seedat et al. (2019) heeft een berekening gebaseerd op de data in het Verenigd Koninkrijk: screening op GBS in de zwangerschap voorspelt dat bij 0,2% van de positief geteste zwangeren hun baby daadwerkelijk ziek wordt door GBS. Dat betekent dat als alle zwangeren met een positieve test op GBS tijdens de baring antibioticaprofylaxe krijgen (zoals bij universele screening het geval is), dit bij 99,8% dus onterecht is. Screening detecteert GBS bij de zwangere, maar kan niet voorspellen of dit zorgt voor een infectie bij de baby.

Nadelen van antibioticaprofylaxe

Het geven van antibioticaprofylaxe heeft verschillende nadelen, die in paragraaf 7 aan bod komen. Bekende nadelen zijn:

• Antibioticaresistentie
• Nadelen bij de moeder
  • Bijwerkingen
  • Allergische reactie & anafylactische shock
  • Spruw /candida-infectie
• Verstoring van het microbioom van de baby
  • Korte & langetermijn effecten
• Antibioticaprofylaxe als artefact
• Baring moet in het ziekenhuis plaatsvinden (vanwege toediening van antibioticaprofylaxe per infuus)

Onduidelijkheid over de voordelen van screenen en behandelen

Zoals besproken wordt in paragraaf 5, is de onderbouwing van screenen en behandelen van GBS niet onderbouwd met wetenschappelijk onderzoek van goede kwaliteit. Seedat et al. (2019) vat dit samen als: er zijn (ook) geen RCT’s gedaan naar de effectiviteit van screenen en het toedienen van profylaxe en het bewijs dat nu gebruikt wordt is gebaseerd op observationele studies met een hoog risico op bias.

Daarnaast liggen de incidenties van een bewezen early-onset GBS-infectie bij de baby niet zo ver uit elkaar: 0.23 per 1000 levendgeborenen in de Verenigde Staten (universele screening) en in Nederland is dit 0.36 per 1000 levendgeborenen.

De Nederlandse richtlijn voegt daar nog een laatste punt aan toe: In hoeverre een toevallig gevonden GBS-positieve rectovaginale kweek bij een zwangere zonder risicofactoren het geven van profylaxe rechtvaardigt, was een discussiepunt. In een dergelijke situatie bedraagt de geschatte kans op een kind met bewezen of waarschijnlijke early-onset neonatale GBS-infectie ten hoogste 1 op 250 à 300 pasgeborenen. Deze schatting is afgeleid uit het artikel van Trijbels et al.(Trijbels-Smeulders, 2007).