3.1 Hoe werkt termijnbepaling met een echo?
Bij spontane zwangerschap (geen vruchtbaarheidsbehandeling) bepaalt men in Nederland sinds 2010 de termijn met behulp van een echo. De datum van de laatste menstruatie (LM) wordt nog wel genoteerd, maar de uitgerekende datum wordt altijd vastgesteld op basis van echometingen, zelfs bij een verschil van één dag. Meestal gebruikt men hiervoor de gecorrigeerde CRL-curve van Robinson en Fleming (‘gecorrigeerd’ omdat de waarden sinds de opstelling in de jaren 70 van de vorige eeuw meermaals aangepast zijn).
Daarnaast is er de CRL-curve van Verburg (NVOG, 2018), ontwikkeld met gegevens van een grote, multiculturele Nederlandse populatie. Verburg heeft echter voor zijn studie weinig zwangerschappen voor de 11 weken geïncludeerd, waardoor de curve die op basis hiervan ontwikkeld is minder betrouwbaar is voor termijnbepaling bij vroege zwangerschappen. Bij gebruik van deze curve kan dat ertoe leiden dat de termijn overschat wordt.
Het combineren van meerdere termijnbepalingen draagt niet bij aan de betrouwbaarheid van de uitgerekende datum (Taipale & Hiilesmaa, 2001). Het verrichten van meerdere termijnbepalingen aan het eind van het eerste trimester om vervolgens tot een gemiddelde meting te komen en die te hanteren voor de uitgerekende datum is niet betrouwbaarder dan één enkele termijnbepaling in de periode elf tot veertien weken.
Hoe wordt de termijnecho uitgevoerd?
- De echo wordt gemaakt met een transducer: een apparaat dat geluidsgolven uitzendt en weer oppikt. De teruggekaatste geluidsgolven zijn vervolgens te zien op het scherm. Meer over de geluidsgolven en de veiligheid van een echo hoor je in deze podcastaflevering van Vraag de Vroedvrouw.
- Bij een echo vroeg in de zwangerschap stelt de zorgverlener vaak voor om deze inwendig, vaginaal uit te voeren. De foetus is dan beter te zien. Bij een zwangerschap vanaf 10 weken wordt de echo meestal via de buik, uitwendig uitgevoerd.
- Bij de termijnecho wordt de CRL gemeten: Crown – Rump – Length, waarbij wordt gemeten van de bovenkant van de schedel van de baby tot aan de stuit. Daarbij is het belangrijk dat deze meting plaatsvindt in het midsagittale vlak: in het protocol van de NVOG (2025) vind je dit verder uitgelegd met behulp van echofoto’s.
- De CRL kan gebruikt worden bij waarden tussen de 20 en 84 millimeter, bij voorkeur tussen de 32 en 54 millimeter (NVOG, 2025).
- Vanaf 16 weken zwangerschap wordt de hoofdomtrek (HC) gemeten in plaats van de CRL;
- Bij 18 weken zwangerschap wordt naast de HC ook de transcerebellaire diameter (TCD) gemeten en wordt de zwangerschap gedateerd op een gemiddelde van deze twee metingen.
