8. Wat is belangrijk voor vrouwen tijdens/rondom het hechten van het perineum?

In de voorgaande hoofdstukken zijn voornamelijk de technische aspecten van het hechten beschreven en onderbouwd en is nog weinig gesproken over de ervaringen van vrouwen. In het artikel van Hammond et al. (2022) zijn 15 vrouwen geïnterviewd die hechtingen hebben gekregen na de bevalling. Dit artikel geeft veel inzicht in wat goed gaat en wat beter moet. Het doel van dit onderzoek was dan ook het identificeren van verbeterpunten in het proces van hechten na de bevalling en het doen van aanbevelingen voor noodzakelijke veranderingen.

In het artikel wordt beschreven dat de mate van training die zorgverleners ontvangen sterk varieert. De impact op vrouwen wanneer perineumrupturen niet zorgvuldig worden gehecht is aanzienlijk (tot 33% van de rupturen worden volgens literatuur niet goed gehecht) (Diaz et al., 2021). Dit kan leiden tot dyspareunie, incontinentieproblemen en verhoogde risico’s op verzakkingen en vesicovaginale fistels. Langdurige psychologische gevolgen kunnen impact hebben op moeder-kind binding, de relaties met partner en familie, en het lichaamsbeeld en zelfacceptatie beïnvloeden.

De opleiding van zorgprofessionals richt zich volgens Bick et al. (2012) en Goh, Goh en Ellepola (2018) meer op technische vaardigheden dan op respectvolle zorg. Hierdoor voelen veel vrouwen zich kwetsbaar tijdens het hechten, soms zelfs als ‘een stuk vlees’. De communicatiestijl van zorgverleners heeft een grote invloed op de zorgkwaliteit, maar veel professionals zijn zich niet bewust van de impact van hun taal en gedrag. Vrouwen voelen zich meer op hun gemak wanneer zorgverleners uitleg geven, vriendelijk zijn en regelmatig checken of ze zich goed voelen. Slechte behandelingen kunnen psychologische gevolgen hebben, zoals trauma, verhoogde pijnbeleving en verhoogde kans op postnatale depressie (PND) en posttraumatische stressstoornis (PTSS). Onvoldoende voorlichting en follow-up kunnen daarnaast leiden tot infecties en chronische pijn.

De ervaringen van de vrouwen in het onderzoek die naar voren kwamen uit de interviews zijn onderverdeeld in helpend, negatief en verbeterpunten.

Helpend

Helpend waren ervaringen die het proces vergemakkelijkte, vaak door gevoelens van vertrouwen en geruststelling te bevorderen, en door vrouwen een gevoel te geven dat ze gezien en gehoord werden. Enkele belangrijke helende elementen waren:

• Continuïteit van zorg: het hebben van dezelfde zorgverlener gedurende de bevalling en het hechten, zoals een verloskundige, werd door veel vrouwen als geruststellend ervaren.
• Mededogend gedrag: zorgverleners die begrip toonden, eenvoudige geruststellingen gaven en zich openstellen voor interactie, maakten het proces gemakkelijker voor vrouwen. 
• Aanwezigheid van de baby: het bij zich houden van de baby, bij voorkeur huid-op-huid, was voor veel vrouwen van grote waarde om zich meer op hun gemak te voelen.
• Validatie van de ervaring: door erkenning en steun voelden vrouwen zich begrepen en gezien, wat hielp bij het verwerken van een moeilijke of traumatische bevallingservaring. Dit maakt het herstel en de emotionele verwerking makkelijker en ‘helend’.

Negatieve ervaringen

Negatieve ervaringen waren meestal gekoppeld aan verhoogde gevoelens van angst en kwetsbaarheid. Belangrijke schadelijke aspecten waren:

• Verlies van autonomie en controle: vrouwen die het gevoel hadden dat ze geen controle hadden over het proces, zoals gedwongen houdingen of gedwongen handelingen, ervoeren het hechten vaak als traumatisch.
• Negatieve interacties met zorgverleners: onvriendelijke, agressieve of onverschillige zorgverleners veroorzaakten negatieve ervaringen, zowel fysiek als emotioneel. Vrouwen gaven aan zich ongemakkelijk of ongewenst te voelen door onrespectvolle communicatie of onprofessioneel gedrag.
• Minimalisatie van pijn en ervaring: vrouwen voelden zich vaak geminimaliseerd wanneer hun pijn of ervaring niet serieus werd genomen, bijvoorbeeld door te zeggen dat de pijn normaal was of “psychologisch” zou zijn. 
• Onvoldoende pijnbestrijding: slechte of onvoldoende pijnstilling was een belangrijk aspect voor negatieve ervaringen, wat de traumatische impact vergrootte.

Verbeterpunten

Vrouwen gaven aan dat de meest cruciale verbetering lag in:

• Erkenning van de emotionele en lichamelijke impact van hechten, met de nadruk op zachtheid, geduld en zorg.
• Betere communicatie: vrouwen vonden het belangrijk dat ze goed geïnformeerd werden over wat er gebeurde en dat ze de gelegenheid hadden om vragen te stellen en hun ervaringen te verwerken, liefst op een moment dat hen paste.
• Continuïteit van zorg: vrouwen gaven de voorkeur aan zorgverleners die ze kenden, bij voorkeur verloskundigen, en gaven aan dat meer toegang tot zorgmodellen met continuïteit de ervaring zou verbeteren.
• Betere follow-up: er was vraag naar duidelijke en gestructureerde nazorg, met specifieke informatie over herstel en pijnmanagement 
• Bewustzijn van de psychosociale impact: er was een sterke wens dat de zorgverleners meer aandacht zouden besteden aan de emotionele en psychologische gevolgen van het hechten, zowel direct na het hechten als op de lange termijn.

De studie bevestigt dat een humanistische benadering van het hechten de fysieke en psychologische gezondheid van vrouwen bevordert. Vrouwen geven voorkeur aan het hechten door een voor hen bekende zorgverlener, mits deze vriendelijk en respectvol is. Het ideale scenario is een zorgverlener die het proces uitlegt, regelmatig controleert hoe het gaat, en de gevoelens van de vrouw erkent. Negatieve ervaringen ontstaan wanneer zorgverleners het hechten als een routineklus behandelen en de vrouw negeren of haar gevoelens niet erkennen. Aanbevelingen voor verbetering zijn betere training voor zorgverleners, continuïteit van zorg en een compassievolle benadering met aandacht voor toestemming, reflectie en nazorg.