6. Zijn er alternatieve methoden om de placenta geboren te laten worden?
In een interessant onderzoek ‘Retained placenta: will medical treatment ever be possible?’ wordt de verwarring ten aanzien van de behandeling van een vastzittende placenta besproken: doordat er tot op heden geen manier is gevonden om de onderliggende pathologie van een vastzittende placenta (placenta accreta, increta, percreta) goed te diagnosticeren, is er nog steeds geen goede en gerichte medische behandeling. Dit kan alleen opgelost worden als de vastzittende placenta en de manuele placentaverwijdering niet langer wordt gezien als één diagnose met één passende behandeling (Akol & Weeks, 2016).
Edwards et al. (2019) geven in hun onderzoek aan dat vooruitgang op het gebied van echografie en het gebruik van biomarkers nodig is. Momenteel kan 50% van de abnormaal aangelegde placenta’s opgespoord worden door middel van echografie. Ontwikkelingen binnen de echografie en meer focus op biomarkers leiden tot betere identificatie van abnormaal aangelegde placenta’s waardoor er in deze gevallen adequater gehandeld kan worden in het nageboortetijdperk (Edwards et al., 2019).
Naast het feit dat er ontwikkelingen en veranderingen nodig zijn binnen het huidige protocol kan het ook zinvol zijn om te kijken naar een geheel andere benadering.
Acupunctuur
Een onderzoek uit Kroatië 2014 onderzocht retrospectief de effecten van acupunctuur bij een vastzittende placenta bij zeventig vrouwen die à terme waren bevallen. In alle gevallen was er sprake van een actief nageboortetijdperk wat in deze situatie inhield dat er medicatie werd toegediend om de placenta geboren te laten worden (intraveneus), er sprake was van gecontroleerde navelstreng tractie en handmatige massage van de baarmoeder. Als dit actieve beleid tien minuten na de bevalling geen effect had, werd de blaas gekatheteriseerd.
Als de placenta na dertig minuten nog niet geboren was, werd er normaliter overgegaan op een manuele placentaverwijdering. Bij 70 vrouwen werd er gestart met acupunctuur op punten Kl16 (Huangshu, nier-mediaan) en SP6 (Sanyinjiao, milt-meridiaan). De naalden werden 15 minuten in situ gelaten zonder stimulatie. Uit het onderzoek bleek dat acupunctuur bij een vastzittende placenta bij 77% effect had: in deze groep werd de placenta alsnog spontaan geboren. Bij 10% van de onderzoeksgroep werd slechts een gedeelte van de placenta geboren. Bij 13% gebeurde er niets en was een manuele placentaverwijdering alsnog nodig. De conclusie van het onderzoek is dat acupunctuur helpend zou kunnen zijn, maar dat meer onderzoek nodig is (Djaković & Bilić, 2014). Recentere onderzoeken zijn niet gevonden.
Rol van hormonen
In het artikel Nageboortetijdperk: afwachten of actief leiden? vind je meer informatie over het voeren van een afwachtend beleid en de rol die hormonen spelen in het nageboortetijdperk. “Veel zorgverleners die een afwachtend beleid voeren, zullen aandacht geven aan een voor moeder en kind zo optimaal mogelijke omgeving. Dit om lichaamseigen oxytocine te bevorderen en zo bij te dragen aan de geboorte van de placenta. De aanwezigheid van adrenaline en noradrenaline is belangrijk in de persfase, maar na de geboorte van de baby nemen deze hormonen direct af. Wanneer dit verstoord wordt en adrenaline in grote hoeveelheid aanwezig blijft, maakt de vrouw minder oxytocine aan en kan de geboorte van de placenta langer duren of gecompliceerd verlopen (Buckley, 2015; Wickham, 2018).”
Het huidige protocol en de huidige onderzoeken leggen de focus op de duur van het nageboortetijdperk om daarmee de kans op een fluxus en de kans op maternale morbiditeit en mortaliteit te verminderen. Er is daarmee steeds minder ruimte voor een rustige ontmoeting tussen moeder en kind, wat de natuurlijke aanmaak van oxytocine verstoort.
Rol van intacte navelstreng / laten uitkloppen van de navelstreng
Botha (1968) observeerde in 10 jaar werken (26.000 baringen) zelden problemen rondom de placentageboorte: een vastzittende placenta was extreem zeldzaam en het toepassen van een bloedtransfusie is nooit nodig geweest. Bij witte vrouwen werd syntometrine gegeven en de navelstreng vlot doorgeknipt, maar er werd geen klem op de navelstreng aan de kant van de placenta gezet. In 800 gevallen was er nooit sprake van een vastzittende placenta of een bloedtransfusie nodig.
Het onderzoek van Botha begint met een omschrijving van hoe Bantu-vrouwen omgaan met baren en het nageboortetijdperk:
- In de persfase gaat een vrouw op haar hurken zitten, waarbij ze iets voorover leunt (wat ook wat buikdruk geeft), een positie die ze gewend is aan te nemen van jongs af aan bij defecatie.
- Als de baby is geboren, blijft ze op haar hurken zitten en bekijkt de baby. De navelstreng wordt niet aangeraakt: dit is volgens hen verkeerd om te doen voordat de placenta geboren is.
- De placenta wordt zonder inspanning van de moeder, voor de geboorte van de vliezen gaat ze even staan.
Op basis van deze observaties onderzocht Botha het verschil in placentageboorte en bloedverlies bij een navelstreng met een klem aan de kant van de placenta en een navelstreng zonder klem (waarbij het bloed uit de placenta kon lopen). De baarmoeder werd in geen van de gevallen aangeraakt na de geboorte van de baby en de placenta werd alleen aangepakt nadat de moeder zelf persdrang voelde. Er werd geen oxytocine toegediend.
Uit de 60 baringen in het onderzoek bleek dat:
- wanneer de navelstreng niet werd afgeklemd, de placenta vlotter geboren werd: gemiddeld binnen 3,5 minuut versus 10,5 minuut. Dit verschil was statistisch significant.
- wanneer de navelstreng niet werd afgeklemd, was er gemiddeld minder bloedverlies: gemiddeld 98 mL versus 230 mL.
