Wat is asfyxie en wat is de behandeling?
Bij perinatale asfyxie is sprake van een verminderde hoeveelheid zuurstof en een verhoogde hoeveelheid koolstofdioxide door een verstoring in de gasuitwisseling, waardoor acidose optreedt bij de baby. Asfyxie kan ontstaan door complicaties tijdens de baring (zie het artikel ‘Conditie van de baby’ voor meer informatie over asfyxie).
De prevalentie van perinatale asfyxie ligt de afgelopen jaren rond de 0,3%, zo blijkt uit gegevens van het Europese PERISTAT-project, dat de perinatale gezondheid in Europese landen monitort. In Nederland was in de periode van 1999-2010 de prevalentie bij aterme pasgeborenen van milde asfyxie (Apgarscore van <7 bij 5 minuten) 0,85% en van ernstige asfyxie (Apgarscore ven <4 bij 5 minuten) 0,16% (Ensing et al., 2015). De prevalentie van asfyxie gevolgd door milde of ernstige encefalopathie is 0,1-0,2% (Groenendaal, 2008).
.
Reactie op hypoxie in beeld door Sieben Medical Art ©
Behandeling
Snelle diagnostisering van asfyxie is noodzakelijk om zo snel mogelijk behandeling in te kunnen zetten. In de volgende paragraaf wordt verder ingegaan op Hoe kan asfyxie worden gediagnosticeerd?, hieronder wordt de behandeling van asfyxie nader toegelicht.
Bij een groot deel van de kinderen bestaat behandeling uit het ondersteunen van lichaamsfuncties (warmte, (sonde)voeding, zuurstof), rust en eventueel behandelen van andere symptomen zoals epilepsie. Een andere behandeling, afhankelijk van de omstandigheden, is therapeutische hypothermie:
Therapeutische hypothermie
Therapeutische hypothermie is het afkoelen van de kwetsbare diepe hersenstructuren (de basale ganglia) tot een temperatuur van 32 tot 34 ◦C. Ongeveer 7% van de pasgeborenen met asfyxie komt in aanmerking voor deze behandeling.
Behandeling door middel van therapeutische hypothermie* bij baby’s met een ernstige asfyxie heeft aanzienlijk effect op de prognose: hypothermie bij baby’s vanaf 35 weken verlaagt de kans op sterfte en ernstige afwijkingen zonder dat daarbij het aantal overlevende gehandicapte kinderen toeneemt:
- Indien het hele lichaam gekoeld wordt, wordt er een lager sterftecijfer gezien na behandeling met hypothermie: 27% in vergelijking met 36% bij standaard zorg.
- Indien het hele lichaam gekoeld wordt, hebben minder baby’s een ernstige neurologische afwijking: 20% in vergelijking met 25%.
- Meer cijfers kun je vinden in de Cochrane Review van Jacobs et al. (2013).
Er moeten 7 baby’s behandeld worden om 1 ongunstige uitkomst (sterfte of handicap) te voorkomen (Groenendaal et al., 2008; Jacobs, 2013).
Dit is een tijdsgevoelige interventie en moet gestart worden binnen 6 uur na geboorte (Wassink et al., 2019). Het is daarom van belang om perinatale asfyxie en de ernst hiervan goed te diagnosticeren om de behandelingskeuze te onderbouwen (Ahlberg et al., 2016). Neurale schade ten gevolge van hypoxische ischemische encefalopathie (een gevolg van asfyxie) optreedt in twee fases:
- Er kan directe hersenschade ontstaan die ontstaat door het zuurstoftekort in de hersencellen,
- maar na een latente periode van minstens zes uur begint een secundaire fase van vertraagde neurale schade.
Om te starten met therapeutische hypothermie moet aan de volgende 5 voorwaarden worden voldaan:
- Het optimale moment voor koeling na asfyxie is < 6 uur na optreden en eerder starten is beter.
- Zwangerschapsduur van minimaal 35 weken
- Gewicht boven de 1800 gram
- Perinatale asfyxie gedefinieerd volgens minimaal 1 van de volgende criteria:
- Apgarscore op 5 minuten ≤ 5
- Reanimatie
- Beademing (na reanimatie) gedurende ≥ 10 minuten na de geboorte
- pH < 7.0 (navelstrengbloed of tot 1 uur na geboorte arteriëel, veneus of capillair)
- BE < -16 mmol/L (navelstrengbloed of tot 1 uur na geboorte arteriëel, veneus of capillair)
- Lactaat > 10.0 mmol
- De pH, BE en het lactaat zijn waarden die kunnen worden bepaald door middel van de navelstrengbloedgasanalyse, waarover in de volgende paragraaf meer uitleg volgt.
- Encefalopathie gediagnosticeerd door: Thompson score (zie tabel) ≥ 7 op 1 uur na de reanimatie of afwijkend aEEG.
