3. Wat zijn mogelijke risico’s van serotiniteit?

Meconiumhoudend vruchtwater komt vaker voor naarmate de zwangerschap vordert. In een Engels onderzoek had 24,4% van de zwangeren meconiumhoudend vruchtwater bij 41 weken zwangerschap en 26,9% meconiumhoudend vruchtwater bij 42 weken (Balchin et al., 2011). In een Nederlands onderzoek uit 2009 (Hermus et al) was er bij 21,4% van de zwangeren die bij 42 weken bevielen sprake van meconiumhoudend vruchtwater. Tussen de 42 en 44 weken kwam meconiumhoudend vruchtwater bij 38,3% van de baringen voor. Meconiumhoudend vruchtwater leidt in 2-3% van de gevallen tot het Meconium Aspiratie Syndroom (MAS), waarbij er na de geboorte ademhalingsproblemen zijn. Het Meconium Aspiratie Syndroom kan leiden tot complicaties bij de baby en soms leidt dit tot overlijden van de baby. Voor meer informatie zie het artikel ‘Meconiumhoudend vruchtwater’.

Nederlandse cijfers van 2000 tot 2006 laten zien dat MAS voorkwam bij:

• 0,12% van de baby’s die tussen 40 en 40+6 weken werden geboren
• 0,21% van de baby’s die tussen 41 en 41+6 weken werden geboren
• 0,62% van de baby’s die na 42 weken werden geboren (Kortekaas et al., 2014).

In de jaren ’80 kwam de eerste insinuatie dat sommige baby’s die langer bleven zitten en soms minder gezond leken, een minder goed werkende placenta hadden (Oakley, 1984). De theorie was dat door deze minder goed werkende placenta, de baby’s minder voedingsstoffen zou krijgen. Het klopt dat er in sommige zwangerschappen sprake is van placenta insufficiëntie, waarbij een placenta minder goed werkt. Dit kan onder andere leiden tot groeivertraging. Wanneer een placenta minder goed werkt tijdens de zwangerschap, is het aannemelijk dat deze aan het einde van de zwangerschap ook minder goed werkt en dan mogelijk tot problemen kan leiden (Wickham, 2021).

In de afgelopen decennia is dit uitgegroeid tot het idee dat dat naarmate de zwangerschap vordert, de werking van de placenta afneemt. Maar dit idee is niet wetenschappelijk onderbouwd. Placenta insufficiëntie kan op ieder moment in een zwangerschap optreden én is relatief zeldzaam. Er is geen bewijs dat alle placenta’s vanaf een bepaalde zwangerschapstermijn slechter gaan functioneren (Wickham, 2021).

Mocht je hier meer over willen lezen:

Het artikel van Harold Fox gaat op biologisch niveau dieper in op deze theorie. Zijn conclusie is dat het geen logische redenering is dat de placenta zou kunnen verouderen, terwijl andere organen van de baby niet verouderen (Fox, 1997).

Dit blog (in het Engels) gaat uitgebreid hierop in, inclusief wetenschappelijke onderbouwing.

Om verschillende redenen kan de baby een opname op de NICU nodig hebben. Dit kan bijvoorbeeld komen door asfyxie of het Meconium Aspiratie Syndroom, maar kan ook door andere complicaties komen. De cijfers uit de richtlijn zijn:

• de kans op een NICU-opname is groter bij afwachten tot 42 weken (4,1%) versus inleiden vanaf 41 weken (2,8%);

Wanneer we specifiek kijken naar de Nederlandse cijfers, dan is te zien dat in 2020 een NICU-opname nodig was bij:

• 1,14% van de baby’s tussen de 37 weken en 41+6 weken zwangerschap
• 1,82% van de baby’s na 42 weken zwangerschap
• Er is helaas geen onderscheid gemaakt in de week van 41-42 weken zwangerschap

Het is lastig om conclusies uit deze cijfers te trekken. Allereerst is de Nederlandse registratie niet compleet (niet alle praktijken en ziekenhuizen dienen hun cijfers in). Daarnaast is meer informatie nodig, onder andere over de geboorte (spontaan, inleiding, keizersnede) en de gezondheid van de baby en de gezondheid van de moeder, om conclusies te trekken. Wel is te zien dat het absolute percentage uit de Nederlandse cijfers lager lijkt dan de cijfers die de richtlijn aanhoudt.

Het overlijden van een baby is een zeldzame gebeurtenis, maar de impact is enorm. Naarmate de zwangerschap vordert, is te zien dat de kans op het overlijden van de baby iets stijgt. Dit is de belangrijkste reden voor het schrijven van dit artikel, omdat op basis van die cijfers het nieuwe beleid is om bij zwangeren vanaf 41 weken in gesprek te gaan over inleiden of afwachten (NVOG, 2021). De cijfers die de richtlijn aanhoudt:

• Kans op perinatale sterfte wanneer gekozen wordt voor inleiden bij 41 weken is 0,1%
• Wanneer afgewacht wordt tot 42 weken is de kans op perinatale sterfte 0,3%
• Perinatale sterfte is: het overlijden van de baby tijdens de zwangerschap, baring of tot en met 28 dagen na de baring.

Het lastige aan de onderzoeken die de richtlijn gebruikt is:

• Het onderzoek van Wennerholm et al. (SWEPIS) is meegenomen, ondanks dat deze studie door veel onderzoekers becommentarieerd is. Dit betrof onder andere: het verloskundig beleid is anders dan in Nederland. Meer daarover vind je in de paragraaf: Wat is de onderbouwing van het beleid? Inleiden of afwachten bij 41 weken.
• Er is geen onderscheid gemaakt tussen hoog- en laagrisico zwangeren;
• Er is geen onderscheid gemaakt tussen nullipara en multipara.
  Het onderzoek van Alkmark et al. (2020) is het enige onderzoek dat onderscheid tussen nullipara en multipara maakt, maar daarin naar een gecombineerde uitkomst kijkt (dus niet alleen perinatale sterfte). In de paragraaf: Wat is de onderbouwing van het beleid? Inleiden of afwachten bij 41 weken wordt hier verder op ingegaan.

In de volgende 2 tabellen vind je:

1. De Nederlandse cijfers van de gehele Nederlandse populatie, dus zowel hoog- als laagrisico zwangeren (Keulen et al., 2019)
2. Het onderzoek van Muglu et al. (2019) waarin de cijfers van laagrisico zwangerschappen apart bekeken zijn.