6. Zijn er ook andere manieren om de uitgerekende datum te berekenen?

Eerste dag laatste menstruatie (ELM, vaak ook aangeduid als LM)
Het gebruik van de eerste dag van de laatste menstruatie voor het bepalen van de uitgerekende datum geeft een indicatie van de uitgerekende datum. Bij het gebruik van deze methode wordt beperkt rekening gehouden met onregelmatige cycli en het moment waarop de ovulatie en de innesteling plaatsvindt. Men dacht lang dat de tijd tussen de ovulatie en de menstruatie altijd veertien dagen was. Dit blijkt inmiddels lang niet altijd het geval. Slechts 10% van de vrouwen ovuleert op dag 14 en gemiddeld ovuleren vrouwen op dag 16 (Mahendru et al., 2012). Een normale luteale fase kan variëren van 11 tot 17 dagen (American Society for Reproductive Medicine, 2021).

Ovulatie
In plaats van te tellen vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie kan de uitgerekende datum ook worden vastgesteld door te tellen vanaf de ovulatie. Als de ovulatie met zekerheid wordt vastgesteld, dan is deze methode betrouwbaarder dan de ELM methode.
Er zijn diverse methoden om de ovulatie vast te stellen: 
– Bloedonderzoek
– Echoscopisch onderzoek
– Ovulatietesten door het testen van urine
– Basale lichaamstemperatuur meting; eenmaaldaagse meting of continue temperatuurmeting
– Speekselanalyse met microscoop
– Online apps
– Het controleren van cervixslijm (Su, et al., 2017).

De verschillen in betrouwbaarheid en kosten zijn erg groot. Momenteel is er nog geen ideale manier om de ovulatie te detecteren (Su et al., 2017). Recente, relatief kostbare apparaten zijn soms in staat om de ovulatie te detecteren met een betrouwbaarheid van ruim 80 procent (Weiß et al., 2022). Om de betrouwbaarheid te verhogen zou een combinatie van methoden het beste zijn (Su et al., 2017).

Moment van inseminatie, terugplaatsing of gemeenschap
De uitgerekende datum wordt bij IUI, IVF, ICSI of cryo niet bepaald aan de hand van een echo. De datum wordt bepaald door de datum van inseminatie of terugplaatsing (NVOG, 2018) omdat dit de meest betrouwbare manier zou zijn om de uitgerekende datum vast te stellen. De onderbouwing hiervoor ontbreekt.

In sommige gevallen kan er, net zoals bij IUI, IVF, ICSI of cryo met zekerheid gesteld worden wanneer de bevruchting heeft plaatsgevonden met behulp van de datum dat er gemeenschap heeft plaatsgevonden. Dit is alleen mogelijk als er sprake was van eenmalig gemeenschap in de vruchtbare periode van de vrouw.

Het is niet zo dat de uitgerekende datum met meer zekerheid bepaald kan worden als de datum van gemeenschap, inseminatie of terugplaatsing bekend is. Dit heeft te maken met de duur van de innesteling en de variatie hiervan. 

Na de bevruchting ontstaat er snelle celdeling waarna er na enkele dagen sprake is van een blastocyste: een klein bolletje cellen dat dan al een embryo genoemd wordt van vijf dagen oud. Dit bolletje cellen zweeft rond in de baarmoeder om vervolgens de perfecte plek te vinden in de wand van de baarmoeder om daar vast te raken aan de baarmoeder. Voordat de innesteling kan plaatsvinden, verliest de blastocyste haar harde schil zodat de blastocyste beter kan innestelen. Zodra de innesteling voltooid is, kan het bolletje cellen energie halen uit de bloedvaten van de moeder. De cellen die uiteindelijk zullen uitgroeien tot een foetus en een placenta zullen zich pas ontwikkelen zodra de innesteling voltooid is. Hoe langer de innesteling duurt, hoe langer het duurt voordat deze cellen zich ontwikkelen.

Een onderzoek uit 2012, waarbij uiteindelijk 56 zwangere vrouwen geïncludeerd konden worden, concludeert dat het moment van innesteling een bepalende factor is voor de grootte van de foetus bij 10-14 weken. Een vroege innesteling leidt tot een grotere CRL en een late innesteling leidt tot een kleinere CRL bij de termijnecho bij 10-14 weken, met een verschil van 1.3 dagen (Mahendru et al., 2012). De CRL is een echo-meting waarbij de afstand tussen de kruin en de stuit van het embryo wordt gemeten. Met behulp van deze meting kan vastgesteld worden hoe oud het embryo is om zo een uitgerekende datum vast te kunnen stellen. Een vroege innesteling leidt tot een grotere CRL en daarmee tot een eerdere uitgerekende datum. Een late innesteling leidt tot een kleinere CRL en daarmee tot een latere uitgerekende datum.