Wat is een navelstrengbloedgasanalyse en wat betekenen de resultaten?

Zowel tijdens de zwangerschap als de baring en na de geboorte vindt de bloedtoevoer- en afvoer als volgt plaats: zuurstof- en voedingsstofrijk bloed gaat vanuit de placenta via de ader (vene) naar de baby. Via de slagaders (arteriën) komt het bloed met koolstofdioxide en afvalstoffen vanuit de baby weer terug naar de placenta. Om informatie te verkrijgen over de conditie van de baby, kan na de geboorte uit de navelstreng arterieel en veneus bloed afgenomen worden. Aan de hand van dit navelstrengbloed kunnen enkele resultaten worden bepaald, namelijk:

• Zuurgraad (pH): in geval van zuurstoftekort (zoals bij asfyxie) vindt anaerobe verbranding plaats. Bij deze verbranding komt zuur vrij, waardoor het bloed zuur wordt. De zuurgraad van het bloed (pH) zegt dus iets over de ernst van het zuurstoftekort (waarbij de veneuze pH-waarde vaak hoger is dan de arteriële). In de meeste gevallen spreken we van asfyxie bij een pH-waarde lager dan 7.00 bij de geboorte;

• Koolzuurspanning (pCO2): de hoeveelheid kooldioxide die is opgelost in het bloed. Hoe zuurder het bloed, hoe hoger de pCO2.
  • Referentiewaarde 4,7-6,4 kPA (of 35-48 mmHg);
• Zuurstofspanning (pO2): de hoeveelheid zuurstof die is opgelost in het bloed.
  • Referentiewaarde 10.0-13.3 kPA (of 75-99 mmHg);
• Base Excess (BSE): het overschot aan base dat in het bloed aanwezig is. Het gaat hierbij om een berekening die kijkt naar de hoeveelheid base die aan een liter bloed moet worden toegevoegd om de pH naar 7.40 te brengen. Hoe lager de Base Excess, hoe sterker de mate van verzuring.
  • Referentiewaarde -2 tot +2 mmol/L;
• Lactaat: zuurrest van melkzuur, het eindproduct uit glucosemetabolisme onder zuurstofarme omstandigheden (anaerobe glycolyse).
  • Referentiewaarde 0,5-1,7 mmol/L (De Bernardo et al., 2020).

Diagnosticeren van asfyxie

Bepaling van bovenstaande waarden vindt plaats met behulp van een bloedgasanalyse-apparaat, dat in de meeste gevallen op de verloskunde-afdeling of in het laboratorium van het ziekenhuis staat. Voor het bepalen van verdere behandeling wordt diagnose van perinatale asfyxie gesteld op basis van minimaal 1 van de volgende criteria:

• Apgarscore na 5 minuten van 5 of lager;
• Reanimatie;
• Beademing (na reanimatie) gedurende 10 minuten of langer na de geboorte;
• pH < 7.00 (navelstrengbloed of tot 1 uur na geboorte, arterieel, veneus of capillair);
• BSE < -16mmol/L (navelstrengbloed of tot 1 uur na geboorte, arterieel, veneus of capillair);
• Lactaat > 10.0 mmol/L (navelstrengbloed of tot 1 uur na geboorte, arterieel, veneus of capillair) (Groenendaal & Brouwer, 2014).

Navelstrengbloedgasanalyse in beeld door Sieben Medical Art ©